Apteczka na terenie zakładu pracy, jej wyposażenie i obsługa

Każdy zakład pracy powinien być wyposażony w sprawnie funkcjonujący system pierwszej pomocy w razie wypadku oraz środki do udzielania pierwszej pomocy. W każdym zakładzie pracy powinna być osoba bądź osoby wyznaczone i przeszkolone do udzielania pierwszej pomocy przedlekarskiej.

Obowiązek w tym zakresie ciążący na pracodawcy wynika zarówno z ustawy z dnia 26 czerwca 1974 – Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.) jak i rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 z późn. zm.) – dalej r.o.b.h.p.

W § 44 ust. 1 r.o.b.h.p. istnieje zapis o obowiązku po stronie pracodawcy w zakresie zapewnienia pracownikom sprawnie funkcjonującego systemu pierwszej pomocy w razie wypadku oraz środków do udzielania pierwszej pomocy. Pracodawca obowiązek dotyczący zapewnienia pracownikom sprawnie funkcjonującego systemu pierwszej pomocy w razie wypadku oraz środków do udzielania pierwszej pomocy powinien zapewnić poprzez:
1) punkty pierwszej pomocy w wydziałach (oddziałach), w których wykonywane są prace powodujące duże ryzyko wypadku lub związane z wydzielaniem się par, gazów albo pyłów substancji sklasyfikowanych jako niebezpieczne ze względu na ostre działanie toksyczne,
2) apteczki w poszczególnych wydziałach (oddziałach) zakładu pracy. Obsługa punktów i apteczek, o których mowa w § 44 ust. 1 r.o.b.h.p., na każdej zmianie powinna być powierzana wyznaczonym pracownikom, przeszkolonym w udzielaniu pierwszej pomocy (§ 44 ust. 3 r.o.b.h.p.).W punktach pierwszej pomocy i przy apteczkach, w widocznych miejscach, powinny być wywieszone instrukcje o udzielaniu pierwszej pomocy w razie wypadku oraz wykazy pracowników przeszkolonych w udzielaniu pierwszej pomocy przedlekarskiej (§ 44 ust. 4 r.o.b.h.p.). Punkty pierwszej pomocy i miejsca usytuowania apteczek powinny być odpowiednio oznakowane, zgodnie z Polską Normą, i łatwo dostępne (§ 44 ust. 3 r.o.b.h.p.).
Kodeks pracy w art. 2071 wskazuje, że pracodawca jest obowiązany przekazywać pracownikom informacje o pracownikach wyznaczonych do udzielania pierwszej pomocy. Informacja o pracownikach powinna obejmować imię i nazwisko, miejsce wykonywania pracy oraz numer telefonu służbowego lub innego środka komunikacji elektronicznej. W art. 2091 k.p. natomiast jest zapis o tym, że pracodawca jest obowiązany: wyznaczyć pracowników do udzielania pierwszej pomocy oraz zapewnić łączność ze służbami zewnętrznymi wyspecjalizowanymi w szczególności w zakresie udzielania pierwszej pomocy w nagłych wypadkach oraz ratownictwa medycznego. Liczba pracowników, o których mowa powyżej, ich szkolenie oraz wyposażenie powinny być uzależnione od rodzaju i poziomu występujących zagrożeń. Ponieważ obsługa punktów i apteczek, o których mowa w § 44 ust. 1 r.o.b.h.p., na każdej zmianie powinna być powierzana wyznaczonym pracownikom, przeszkolonym w udzielaniu pierwszej pomocy ważne jest określenie kto na terenie zakładu pracy może być wyznaczony do obsługi apteczek. Osoba obsługująca apteczkę na pewno powinna posiadać odpowiednie przeszkolenie w udzielaniu pierwszej pomocy, a także powinna dokładnie znać zawartość zakładowej apteczki i okresowo to wyposażenie uzupełniać. Okresowe sprawdzenie zawartości apteczki powinno być przeprowadzone pod kątem dat ważności wyposażenia i kompletności wyposażenia zgodnie z odpowiednim wykazem wyposażenia apteczki.
Na koniec warto dodać, że zapisu wynikającego z § 44 ust. 3 r.o.b.h.p. brzmiącego: „Obsługa punktów i apteczek, o których mowa w § 44 ust. 1, na każdej zmianie powinna być powierzana wyznaczonym pracownikom, przeszkolonym w udzielaniu pierwszej pomocy” nie należy rozumieć tylko w ten sposób, że jedynie osoby wyznaczone do udzielania pierwszej pomocy widniejące na spisie mogą korzystać z apteczki i że z apteczki nie może skorzystać każdy pracownik, który znalazłby się w takie potrzebie. Z zapisu wynikającego z § 44 ust. 3 r.o.b.h.p. wynika jedynie, że wskazane byłoby aby w razie zdarzenia wypadkowego z wyposażenia apteczki korzystała osoba odpowiednio przeszkolona w udzielaniu pierwszej pomocy, a nie każdy dowolny pracownik, gdyż nie przeszkolona osoba może nie umieć użyć zgodnie z przeznaczeniem wyposażenia apteczki. Zapis wynikający z § 44 ust. 3 r.o.b.h.p. wskazuje także, że osoba przeszkolona w udzielaniu pierwszej pomocy odpowiedzialna za obsługę apteczki, powinna udostępniać jej wyposażenie osobom trzecim w razie potrzeby. Należy oczywiście dodać, że pomimo tego iż do obsługi apteczki jest wyznaczona osoba przeszkolona w udzielaniu pierwszej pomocy, nie powinno to ograniczać innych pracowników w zakresie dostępności do wyposażenia apteczki w razie wystąpienia zdarzenia wypadkowego.

Jeżeli pracodawca nie zapewni odpowiednich środków to inspektor pracy po przeprowadzeniu kontroli ma prawo nakazać zapewnienie odpowiednich środków pierwszej pomocy. Ponadto osoba odpowiedzialna za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy lub osoba kierująca pracownikami ponosi odpowiedzialność wykroczeniową zgodnie art. 283 § 1 Kodeksu pracy.